DISC — 4 nhóm hành vi

Hình dung một tờ giấy chia bốn ô bằng hai đường kẻ. Một đường hỏi: bạn làm nhanh hay từ tốn? Đường kia hỏi: bạn để ý việc hay để ý người? Mỗi người rơi vào một góc, và bốn góc đó chính là D, I, S, C.

Hai trục là nhịp độ (nhanh–quyết liệt ↔ chậm–ôn hoà) và trọng tâm (việc ↔ người). Ghép hai trục ra bốn góc: D = nhanh + việc, I = nhanh + người, S = chậm + người, C = chậm + việc.

Vì cùng nằm trên hai trục nên các nhóm có liền kề và đối nhau: D và S đối nhau (nhanh-việc vs chậm-người), I và C đối nhau. Biết một người ở góc nào, bạn đoán được họ thích trao đổi ngắn gọn hay cần hàn huyên, muốn số liệu hay muốn cảm giác an toàn.

Hai trục sinh ra một vòng tròn D → I → S → C: đi vòng thì mỗi bước chỉ đổi một trục, còn hai nhóm đối tâm thì khác nhau ở cả hai trục. Đây là lý do DISC dễ vận dụng: chỉ cần định vị người đối diện trên hai câu hỏi là ra cách tiếp cận.

Nhưng phải nhớ đây là phổ, không phải ô: DISC đo tỉ lệ, hầu hết mọi người mạnh ở một–hai nhóm và nhạt hơn ở phần còn lại, nên có thể vừa D vừa S. Phong cách còn đổi theo vai trò (ở nhà khác ở công ty) và theo lúc căng thẳng — nên “góc” của một người là điểm tham khảo, không phải nhãn cứng.

Bốn nhóm giống bốn hướng trên la bàn: đông, tây, nam, bắc. Bạn có thể đi hướng đông–nam, đâu cần đúng phóc một hướng. Người ta cũng vậy — thường nghiêng về một hoặc hai nhóm, ít khi “thuần” đúng một nhóm.

DISC không phát cho bạn một cái nhãn duy nhất. Nó đo bạn mạnh bao nhiêu ở từng nhóm trong bốn nhóm. Vì đo bằng tỉ lệ, hầu hết mọi người có một nhóm trội, một nhóm phụ, và phần còn lại nhạt hơn.

“Thuần một nhóm” là trường hợp hiếm, không phải mặc định. Bốn nhóm chỉ có bốn vì chúng là bốn góc của hai trục — thêm góc nào cũng không nằm trên hai trục đó nữa.

Bốn nhóm là bốn góc sinh ra từ hai trục, nên chúng không rời nhau mà nằm trên cùng một mặt phẳng. Một người là một điểm trên mặt phẳng đó, thường lệch về một góc kèm ảnh hưởng của góc liền kề.

Vì thế “D thuần” hay “S thuần” là lý tưởng hoá; thực tế là các pha trộn, và pha trộn còn đổi theo vai trò lẫn lúc căng thẳng. Con số bốn đến từ cấu trúc hai trục, không phải vì người ta chỉ có bốn kiểu.

Người quyết đoán, dám nhận việc khó thì cũng dễ sốt ruột với ai làm chậm. Đó không phải hai người khác nhau, mà là một tính nết nhìn từ hai phía. Nhóm nào trong DISC cũng vậy: mặt sáng và mặt cần để ý đi liền nhau.

Lấy nhóm D: thế mạnh là đẩy việc về đích, nhưng cùng cái nhịp nhanh quyết liệt đó khiến họ dễ lấn át người khác lúc gấp. Nhóm C cẩn thận, làm đúng quy trình, nên cũng dễ cầu toàn và chần chừ khi dữ liệu chưa đủ.

Mỗi điểm mạnh kèm một cái giá, vì cả hai mọc ra từ một thiên hướng. Biết vậy thì bạn thôi trách “sao lại thế”, và hiểu người kia đang trả giá cho chính thế mạnh của họ.

Điểm mạnh và mặt cần để ý là cùng một hành vi ở hai bối cảnh. Nhịp nhanh của nhóm I tạo không khí, lan năng lượng cho cả nhóm; đúng nhịp ấy khi cần ngồi yên làm việc lặp lại thì thành ngại chi tiết. Sự kiên nhẫn, đáng tin của nhóm S là chỗ dựa lúc căng thẳng, cũng chính nó khiến họ ngại thay đổi gấp và khó nói “không”.

Nên đọc DISC theo cặp: mỗi nhóm mạnh ở bối cảnh này thì đuối ở bối cảnh kia, không nhóm nào tốt hay xấu hơn. Phối hợp tốt là đặt người vào chỗ hợp với mặt sáng của họ và lường trước mặt cần để ý, chứ không bắt ai bỏ đi tính nết của mình.

Bạn ở nhà với người thân khác với bạn ở lớp, ở chỗ làm. Không phải bạn giả vờ, chỉ là mỗi chỗ kéo ra những mặt khác nhau của bạn. Kết quả DISC cũng là ảnh chụp ở một hoàn cảnh, không phải con người bạn trong mọi lúc.

DISC đo hành vi quan sát được — cách bạn cư xử — mà hành vi thì co giãn theo hoàn cảnh. Cùng một người có thể nghiêng nhóm S ôn hoà lúc bình thường, rồi khi việc dồn dập sát hạn lại lộ ra nét nhóm D quyết liệt cho kịp.

Vì vậy “góc” DISC của một người là điểm tham khảo, không phải nhãn dán chết. Làm lại bài ở một giai đoạn khác của đời, hay một vai trò khác, tỉ lệ bốn nhóm có thể xê dịch.

Chỗ này dễ hiểu lầm: nhiều người coi kết quả DISC như một bản chất cố định. Nhưng vì DISC chỉ soi hành vi chứ không đo năng lực hay giá trị con người, mà hành vi thì linh hoạt, nên phong cách đổi theo vai trò (ở nhà, ở nhóm bạn, ở công ty) và theo mức căng thẳng là chuyện bình thường.

Điều này không làm DISC vô dụng, chỉ đổi cách dùng: xem tỉ lệ bốn nhóm như một lát cắt hiện tại để hiểu mình và điều chỉnh giao tiếp, đừng biến nó thành lời phán cho cả đời.

DISC giống như biết bạn mình thích nhắn tin ngắn gọn hay thích gọi điện tán gẫu. Biết vậy để nói chuyện cho hợp, chứ không phải để chấm ai giỏi hơn ai. Nó là công cụ hiểu nhau, không phải cái thước xếp hạng người.

DISC được thiết kế để một nhóm hiểu nhau nhanh: biết đồng nghiệp nghiêng nhóm C thích thông tin rõ ràng, có số liệu thì bạn chuẩn bị dữ liệu thay vì thúc quyết vội. Đó là chỗ nó phát huy.

Nhưng nó không đo năng lực, đạo đức hay khả năng thành công, nên dùng để tuyển hay loại ứng viên là dùng sai chỗ. Thêm nữa, bản tự đánh giá kiểu ép-chọn khiến điểm của bạn khó đem so trực tiếp với điểm người khác.

Có một lý do kỹ thuật khiến DISC không hợp để xếp hạng người: bản tự đánh giá thường bắt chọn từ hợp nhất trong một nhóm từ (ép-chọn), nên kết quả cho biết bạn nghiêng về đâu trong chính mình, hơn là đặt bạn lên cùng một thước với người khác.

Vậy nên đặt DISC đúng chỗ: làm ngôn ngữ chung để phối hợp và giao tiếp trong nhóm. Đặt sai chỗ — lấy nó tuyển người, đo năng lực — thì một lăng kính tiện dụng thành cái nhãn oan. Trình bày cả giá trị lẫn giới hạn như vậy là chủ ý của hieu.asia.