KINH DỊCH · QUẺ 42/64
Quẻ Phong Lôi Ích
Ý nghĩa quẻ Phong Lôi Ích theo truyền thống Chu Dịch, viết lại theo lối phản tư: quẻ mô tả thế cục để bạn tự hỏi đúng câu — không phán số mệnh.
Tốn (Gió) trên · Chấn (Sấm) dưới
利有攸往。利涉大川。
Lợi hữu du vãng. Lợi thiệp đại xuyên.
Lợi cho việc có chỗ tiến tới. Lợi cho việc vượt sông lớn.
Nguyên văn Thoán từ (卦辞) — Chu Dịch (Kinh Dịch), văn bản cổ thuộc phạm vi công cộng (đối chiếu Wikisource). Phần đọc bên dưới viết theo lối phản tư, bắt rễ từ lời quẻ gốc này.
Sáu hào (爻辞) — nguyên văn từng hào▸
- Hào 1 · 初九
利用為大作，元吉，无咎。
lợi dụng vi đại tác, nguyên cát, vô cữu.
Lợi cho việc làm lớn, rất tốt lành, không lỗi.
- Hào 2 · 六二
或益之，十朋之龜弗克違，永貞吉。王用享于帝，吉。
hoặc ích chi, thập bằng chi quy phất khắc vi, vĩnh trinh cát. Vương dụng hưởng vu đế, cát.
Có người làm lợi thêm cho, mai rùa quý mười bằng cũng không thể trái, giữ chính lâu dài thì tốt. Vua dâng tế lên Thượng Đế, tốt lành.
- Hào 3 · 六三
益之用凶事，无咎。有孚中行，告公用圭。
ích chi dụng hung sự, vô cữu. Hữu phu trung hành, cáo công dụng khuê.
Dùng việc lợi vào lúc tai họa, không lỗi. Có lòng thành, giữ đạo trung, báo lên bậc trên dùng ngọc khuê làm tin.
- Hào 4 · 六四
中行，告公從。利用為依遷國。
trung hành, cáo công tòng. Lợi dụng vi y thiên quốc.
Giữ đạo trung, báo lên bậc trên thì được nghe theo. Lợi cho việc nương dựa mà dời nước.
- Hào 5 · 九五
有孚惠心，勿問元吉。有孚惠我德。
hữu phu huệ tâm, vật vấn nguyên cát. Hữu phu huệ ngã đức.
Có lòng thành mang tâm ban ơn, chẳng cần hỏi cũng rất tốt lành. Có lòng thành cảm đức của ta.
- Hào 6 · 上九
莫益之，或擊之，立心勿恆，凶。
mạc ích chi, hoặc kích chi, lập tâm vật hằng, hung.
Chẳng ai làm lợi cho, lại có người công kích; lập tâm không bền vững, xấu.
Nguyên văn Hào từ (爻辞) — Chu Dịch (Kinh Dịch), văn bản cổ thuộc phạm vi công cộng (đối chiếu Wikisource). Khi gieo quẻ, hào “động” sẽ dẫn đúng lời hào tương ứng ở đây.
Tượng quẻ
Gió và sấm cùng chiều — gió mạnh thì sấm vang, sấm vang thì gió giật: hai bên làm lợi cho nhau. Người quân tử thấy điều thiện thì dời theo, có lỗi thì sửa liền. Ghép quái mà đọc: Thượng quái Tốn (Gió) và Hạ quái Chấn (Sấm) — hai lực cộng hưởng, bên này đẩy bên kia mạnh thêm: tượng của vòng xoáy cùng lợi.
Thế cục quẻ này nói gì
Ích là quẻ của sự bồi đắp: thời mà việc cho đi tạo vòng xoáy lợi chung — bớt chỗ trên bồi chỗ dưới, người mạnh đỡ người yếu, và lạ thay chính người cho lại lớn nhanh nhất. Đây là thời thuận hiếm có để làm việc lớn — Thoán từ trao cả hai vế "lợi hữu du vãng, lợi thiệp đại xuyên": vừa nên tiến, vừa gánh nổi việc vượt sông. Phản xạ mà quẻ luyện cho ta nằm ở Đại Tượng: thấy điều tốt — bắt chước NGAY; thấy mình lỗi — sửa NGAY. Tăng trưởng kép của một con người nằm ở tốc độ hai phản xạ ấy.
Chỗ dễ hiểu sai
Dễ đọc Ích thành "thời được cho, cứ ngồi nhận". Cơ chế của quẻ là dòng chảy: trên rót xuống dưới, người được bồi phải mở vòi chảy tiếp — dạy lại, chia lại, đầu tư xuống. Nước chảy thì trong; giữ lại thành ao tù là hết Ích.
Ứng xử khôn ngoan trong thế cục này
Đang thời được bồi: nhận với lòng biết ơn và lập tức mở vòi chảy tiếp — dạy lại, chia lại, đầu tư xuống. Nước chảy thì trong, ao tù thì đục. Việc cụ thể tuần này: một buổi dạy lại điều mình giỏi cho một người đi sau.
💞 Tình cảm & quan hệ
Thời tốt để đầu tư lớn cho nhau: học chung một thứ, xây chung một quỹ, đỡ nhau một chặng nghề. Cho nhau mượn vai thời này, lãi về sau rất dày. Xu hướng: khoản đầu tư chung có mốc rõ (khóa học, quỹ, kế hoạch năm) gắn đôi bên hơn quà tặng một chiều.
💼 Công việc & tiền bạc
Xin được nguồn lực, gặp được quý nhân: dùng đòn bẩy ấy cho việc dài hạn. Và chia cơ hội cho người dưới — đội lớn thì bệ phóng của bạn lớn. Nhận nguồn lực thì công bố cách dùng: minh bạch dòng chảy khiến người rót yên tâm rót tiếp.
Vị trí trong mạch 64 quẻ
Ích đứng thứ 42, lật ngược của Tổn (quẻ 41). Mạch chuyển: giảm mãi thì phải đến lúc tăng — bớt và thêm đắp đổi như thủy triều. Hai quẻ chung một bài học nhìn từ hai phía: Tổn là bớt chỗ dưới bồi chỗ trên, Ích là bớt chỗ trên bồi chỗ dưới; giữ dòng chảy qua lại ấy là giữ sức sống của cả hệ.
Câu hỏi để bạn tự soi
- Bạn vừa thấy ai làm một điều rất hay — đã "dời theo" chưa hay chỉ khen rồi thôi?
- Nguồn lực đang rót vào bạn — bạn rót tiếp đi đâu?
Quẻ mô tả thế cục, không phán số mệnh — điều có ý nghĩa là cách bạn ứng xử trong thế cục ấy. Không bói toán, không tiên đoán.
Câu hỏi thường gặp
Quẻ Phong Lôi Ích có ý nghĩa gì?
Ích là quẻ của sự bồi đắp: thời mà việc cho đi tạo vòng xoáy lợi chung — bớt chỗ trên bồi chỗ dưới, người mạnh đỡ người yếu, và lạ thay chính người cho lại lớn nhanh nhất. Đây là thời thuận hiếm có để làm việc lớn — Thoán từ trao cả hai vế "lợi hữu du vãng, lợi thiệp đại xuyên": vừa nên tiến, vừa gánh nổi việc vượt sông. Phản xạ mà quẻ luyện cho ta nằm ở Đại Tượng: thấy điều tốt — bắt chước NGAY; thấy mình lỗi — sửa NGAY. Tăng trưởng kép của một con người nằm ở tốc độ hai phản xạ ấy.
Bốc được quẻ Phong Lôi Ích thì nên ứng xử thế nào?
Đang thời được bồi: nhận với lòng biết ơn và lập tức mở vòi chảy tiếp — dạy lại, chia lại, đầu tư xuống. Nước chảy thì trong, ao tù thì đục. Việc cụ thể tuần này: một buổi dạy lại điều mình giỏi cho một người đi sau.
Quẻ Phong Lôi Ích nói gì về tình cảm, quan hệ?
Thời tốt để đầu tư lớn cho nhau: học chung một thứ, xây chung một quỹ, đỡ nhau một chặng nghề. Cho nhau mượn vai thời này, lãi về sau rất dày. Xu hướng: khoản đầu tư chung có mốc rõ (khóa học, quỹ, kế hoạch năm) gắn đôi bên hơn quà tặng một chiều.
Quẻ Phong Lôi Ích nói gì về công việc, tiền bạc?
Xin được nguồn lực, gặp được quý nhân: dùng đòn bẩy ấy cho việc dài hạn. Và chia cơ hội cho người dưới — đội lớn thì bệ phóng của bạn lớn. Nhận nguồn lực thì công bố cách dùng: minh bạch dòng chảy khiến người rót yên tâm rót tiếp.
Thoán từ (lời quẻ gốc) của quẻ Phong Lôi Ích là gì?
Thoán từ nguyên văn quẻ Phong Lôi Ích: “利有攸往。利涉大川。” (Hán-Việt: Lợi hữu du vãng. Lợi thiệp đại xuyên.). Nghĩa: Lợi cho việc có chỗ tiến tới. Lợi cho việc vượt sông lớn. Đây là lời quẻ cổ trong Chu Dịch (Kinh Dịch), thuộc phạm vi công cộng.
Quẻ Phong Lôi Ích gồm những quái nào?
Quẻ Phong Lôi Ích (quẻ 42/64 Kinh Dịch) ghép từ Tốn (Gió) ở trên và Chấn (Sấm) ở dưới.